تبلیغات
جوانان - جوان و اعتیاد به اینترنت

جوان و اعتیاد به اینترنت

شنبه 12 فروردین 1391 10:05 ق.ظ

نویسنده : سلیمان طاهری

  اعتیاد چیست؟ آیا امكان دارد كسی به استفاده از اینترنت معتاد شود؟ آیا غذا خوردن به علت تکرار روزانه اعتیاد است؟ آیا لزوما تکرار و اعتیاد بد است؟ این ها سوالاتی است که می توانید از خود بپرسید. معمولا اعتیاد در کشور ما به مصرف مواد مخدر گفته می شود، اما واقعا تعریف اعتیاد چیست؟

  اعتیاد رفتاری انسانی و با اختیار شخصی است که فرد علی رغم میل باطنی، احساس نوعی وابستگی به آن می کند و تکرار انجام آن باعث کاهش کیفیت و کمیت در جنبه های مختلف زندگی آدمی می گردد و دامنه نتایج آن به كم خوابی، به خطر افتادن موقعیت شغلی و دگرگونی در روابط خانوادگی و اجتماعی منجر خواهد شد.

  اعتیاد به اینترنت می تواند هم از نوع  on line باشد و هم از نوع off line. منظور از اعتیاد on line، اعتیاد به استفاده از کامپیوتر هنگام اتصال به اینترنت است مانند؛ اعتیاد به مسائل عاطفی، دوستی و جنسی در اتاق های چت و یا اعتیاد در روابط تجاری. در این راستا حتی کنجکاوی اطلاعاتی نظیر جستجو در  web نیز نوعی اعتیاد است. اما اعتیاد off line یعنی استفاده از کامپیوتر در زمانی که با اینترنت ارتباطی ندارد، مانند: اعتیاد به بازی های کامپیوتری که در میان بچه ها شایع است و یا اعتیاد به کدنویسی در میان برنامه نویسان کامپیوتری و...

  در استفاده از اینترنت (مخصوصا نسل جوان) آنچه مورد توجه است استفاده افراد بسیاری از سرویس چت می باشد، بطوری که با نگاهی گذرا به اتاق های چت در نرم افزار yahoo messenger چیزی که جلب توجه می کند، تعداد اتاق های متعدد مربوط به ایرانیان می باشد. این قضیه تا حدی جدی است که به نظر می رسد در صورت قطع سرویس چت در yahoo ، فروش اشتراک اینترنت در کشور بطور چشمگیری کاهش خواهد یافت.

  چت کردن یک عمل ارتباطی در حوزه انسان هاست که مانند سایر ارتباط های مرسوم بین بشر می تواند از دو جنبه روانشناسی (تک تک افراد شرکت کننده) و از جنبه جامعه شناسی (جامعه مجازی ایجاد شده) مورد بررسی قرار گیرد. البته لازم به ذکر است که محیط اینترنت و چت به لحاظ مجازی بودن آن دارای تفاوت های اساسی با سایر محیط های ارتباطی است. هر نوع فناوری و تکنولوژی با ورود خود اثرات مثبت و منفی بسیاری را به همراه خواهد داشت که اگر در گرایش به هر کدام آن ها دچار افراط شویم، در نتیجه درگیر تقلیل گرایی خواهیم شد.

  از جمله اثرات مطلوب چت عبارت است از؛ شناخت بهتر افراد از طریق برداشتن موانع و هنجارهای اجتماعی، یافتن دوستان جدید، حدف فاصله زمان و مکان، غلبه بر خجالت در ارتباط با جنس مخالف، غلبه بر استرس، داشتن آزادی بیان، دسترسی به انواع شبکه های ارتباطی و کسب اطلاعات دلخواه، داشتن سرعت بالا در انتقال پیام ها و... در کنار ویژگی های مثبت چت می توان اثرات منفی آن را در دو بخش کلی تقسیم بندی کرد؛ 1. محتوای نامناسب: طبیعت باز و آزاد اینترنت و عدم نظارت مستقیم بر آن توسط والدین و ارگان های دولتی سبب شده است که محیط هایی با موضوعات نامناسب به ویژه برای کودکان و نوجوانان ایجاد شود. 2. اعتیاد به چت و اینترنت: در این راستا همین کافی است که بدانیم، اهمیت اعتیاد به اینترنت تا حدی است که عده ایی از روانشناسان آن را مانند اعتیاد به مواد مخدر می دانند.

  تجربه ثابت کرده است رهایی از مشكلات زندگی با پناه بردن به اینترنت حل نشده و به آن باید به عنوان چاره موقتی برخورد كرد. هنگامی كه یك معتاد به اینترنت در انتهای شب سرانجام دست از كامپیوتر می كشد و آن را خاموش می كند مشكلات واقعی به سراغ او می آیند. در این زمان رویارویی با دشواری ها بسیار سخت تر و آثار افسردگی عمیق تر به نظر می رسند. با سیاه شدن مانیتور، احساس تنهایی در فرد دوچندان خواهد شد. در این هنگام شخص معتاد به اینترنت مانند معتادان به الكل برای رهایی از مشكلات، مجدداً به سمت اینترنت و اتاق های چت کشیده خواهد شد. از نشانه‌های دیگر اعتیاد فراموش كردن قرارهای ملاقات، عدم توجه به وضع ظاهری و بهداشت شخصی و بروز حالت های عصبی در گفتگوهای دوستانه می تواند باشد. رویاها و خیالپردازی‌های شخص معتاد به نوعی با اینترنت رابطه دارند.  مچ دست اغلب آن ها درد می كند، دروغ می گویند، اعتیاد خود را انكار می كنند، غذا خوردن به موقع را فراموش كرده و معمولاً در مقابل كامپیوتر به خوردن می پردازند.

  تقریبا 5 تا 10 درصد استفاده كنندگان از اینترنت دچار مشكل اعتیاد هستند و جای تعجب نیست كه این نسبت در میان مصرف كنندگان مشروبات الكلی و قماربازان نیز دیده می شود. 2 تا 3 درصد از میان 10 درصد معتادان به اینترنت، آن را به صورت غیرطبیعی و بیش از حد معمول استفاده می كنند. آن ها ساعت های طولانی از اوقات خود را به بازدید از سایت های گوناگون و گفتگوهای بیهوده در چت روم می گذرانند.

  نتایج مطالعات اخیر دكتر دیویس پژوهشگر دانشگاه یورك، روی گروهی از دانشجویان نشان می دهد؛ علت اعتیاد به اینترنت در بسیاری از آن ها دستیابی به راهی برای سركوب اضطراب ها و تنش های زندگی بوده است. به گفته دكتر دیویس احتمال اعتیاد به اینترنت در میان افراد منزوی و گوشه گیر و كسانی كه در ارتباطات اجتماعی و بین فردی خود مشكل دارند، بیش از دیگران است. دیویس در انتهای بررسی های خود نتیجه گیری می كند؛ اگرچه استفاده از اینترنت در دریافت اطلاعات جدید بسیار سودمند است اما از آن نباید برای فرار از مشكلات زندگی استفاده كرد.

   اعتیاد به اینترنت (به ویژه چت) پدیده بسیار جدیدی است و هنوز بسیاری با آن كاملاً آشنا نیستند. عده‌ای معتقدند نمی توان استفاده مستمر از اینترنت را با اعتیاد به مواد مخدر، الكل و یا حتی سیگار مقایسه كرد. روانشناسان و پزشكان كلینیك‌های درمانی كمتر از ده سال است كه به مشكل اعتیاد به اینترنت توجه نشان داده‌اند و بسیاری از متخصصان هنوز در گروه بندی آن با سایر موارد اعتیاد اختلاف نظر دارند. برداشت عمومی جامعه از اعتیاد به اینترنت بر آن است كه مردم با میل خود به سراغ اینترنت می روند در حالیكه اعتیاد به موارد دیگر چندان ارادی و با تصمیم قبلی نیست.

   نتایج تحقیقات دانشگاه پیتسبورگ بر روی 500 استفاده كننده اینترنت نشان داده است؛ كسانی كه به اتاق های گفتگو و بازدید از سایت های مختلف، ایمیل و خرید از شبكه وابسته هستند علایم بالینی شبیه معتادان به الكل‌ و یا مواد مخدر از خود نشان داده‌اند و بسیاری از آن ها اگر چه از بیخوابی رنج می برند، اما توانایی دوری از كامپیوتر را ندارند. آن ها همیشه خسته به نظر می رسند و روابط آن ها با اطرافیان و جامعه به حداقل رسیده. به عقیده برخی از روانپزشكان آثار اعتیاد به اینترنت در افرادی كه در اثر رویارویی با مسائلی مانند طلاق، بیكاری، عدم توجه والدین و مشكلات مالی و حقوقی ضربه روحی خورده‌اند بیشتر به چشم می خورد.  مهمترین ویژگی معتادان به اینترنت مانند دیگر موارد اعتیاد، عدم قبول واقعیت و وابستگی روحی به اینترنت است. آن ها همواره تلاش می كنند تا اتلاف ساعت های متمادی از عمر خود در مقابل كامپیوتر را كاملاً عادی جلوه داده و آن را توجیه كنند. اینترنت در واقع مانند الكل و قمار راه گریز از دنیای واقعی است. بیشترین اوقات معتادان در اتاق های گفتگو و بازی های كامپیوتری می گذرد. سایت های خبری، خرید و ایمیل از دیگر مواردی هستند كه بیشتر معتادان در آن ها به وقت گذرانی مشغول هستند.

   برای تشخیص معتادان اینترنت باید رفتار آن ها به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. معمولاً معتادان به اینترنت كنترل زمان را از دست داده و كاملاً ارتباط خود را با دنیای خارج قطع می كنند. پسران جوان و زنان میانسال بیشترین معتادان اینترنت را تشكیل می دهند. بسیاری از جوانان تا دیر وقت از اینترنت استفاده می كنند و اگر به تحصیل اشتغال داشته باشند اغلب تكالیف درسی آن ها ناتمام باقی می ماند.

  مرگ یك جوان چینی در چند سال پیش، پس از سه روز استفاده بی وقفه از كامپیوتر و یا ماجرای پدری كه فرزند نوزاد خود را در وان حمام گذاشت و تصمیم گرفت تا پر شدن وان به سراغ ایمیل هایش برود از نمونه‌های روشن اعتیاد به اینترنت است و چنین نمونه‌هایی روانشناسان و بسیاری از مردم جهان را متوجه شیوع نابهنجاری و بیماری جدیدی كرده است كه باید به دقت مورد بررسی قرار گیرد.

  درمان و كمك به معتادان اینترنت در حال حاضر در مراحل ابتدایی قرار دارد و تحقیقات كامل روش های معالجه روان درمانی چندانی در دست نیست. تعدادی كتابچه و جزوه خود درمانی توسط انستیتوهای بهداشتی به چاپ رسیده كه نمی توانند به رفع اعتیاد كمك كنند. جای تعجب نیست اگر گفته شود تعداد بیشماری از گروه های پشتیبان كمك به معتادین خدمات خود را در اینترنت قرار داده‌اند. همانند روش های موجودی كه در ترك اعتیاد سیگار، مواد مخدر، مشروبات الكلی و قمار به كار می رود متخصصان به قطع ناگهانی از اینترنت اعتقاد ندارند اگر چه تجویز اینگونه درمان در برخی قابل اجرا است ولی اكثر معتادان به دلایل گوناگون مانند انجام و اتمام پروژه‌های درسی دانش‌آموزان و دانشجویان و كارمندان قادر به ترك ناگهانی اینترنت نیستند.

  قدم اول برای كسانی كه تصمیم دارند بدون كمك روانپزشكان و روان درمانگران، خود راساً به كم كردن ساعات استفاده از اینترنت اقدام كنند شناخت عمق وابستگی به اینترنت است. در این مرحله انكار اعتیاد نقش عمده‌ای در ترك آن بازی خواهد كرد. پس از آن باید به قول و قرارهای شخصی پرداخت و مدت و زمان استفاده روزانه از اینترنت را بطور جدی محدود كرد. قدم بعدی یافتن جایگزین مناسب جهت اینترنت است. بازگشت به گذشته و مقایسه آن با حال نشان خواهد داد كه كدام فعالیت خانوادگی و اجتماعی و شخصی مانند گذراندن وقت با همسر و فرزندان، دوستان، ورزش، مطالعه و خواب جای خود را با اینترنت تعویض كرده‌اند.

  مقابله با مشكلاتی مانند خاطرات بد گذشته، جدایی، مسائل مالی،‌ تنهایی، بیكاری و استرس های ناشی از كار با روی آوردن به اینترنت و چت روم از بین نخواهند رفت. شناخت نقاط ضعف و قدرت هر شخص جهت ترك اعتیاد كاملاً به آمادگی روحی وابسته است و مراجعه به پزشك و در میان نهادن مشكلات شخصی و خانوادگی با وی كاملاً ضروری به نظر می رسد و نباید از آن غفلت كرد.

  در نهایت؛ باید افزود که اگر جوامع در ورود هر نوع تکنولوژی و فناوری دچار تاخر فرهنگی شوند مسلما تبعات آن نیز گیریبانگیرشان خواهد شد نظیر اعتیاد به ایتنرنت. هر کالای تکنولوژیکی مانند تلفن همراه، انواع ماهواره ها، کامپیوتر و... هم دارای بعد مادی می باشد و هم بعد معنوی. اگر بعد مادی (خود کالا و جنبه فیزیکی آن)  وارد جامعه شود و جنبه غیر مادی (طرز استفاده صحیح آن) مطرح نشود، مسلما جامعه دچار بحران های فرهنگی خواهد شد. پس باید همزمان با ورود کالای تکنولوژیکی، فرهنگ درست استفاده از آن را نیز در میان استفاده کنندگان آن کالا گسترش داد تا جامعه دچار بحران هایی نظیر اعتیاد به اینترنت و... نشود

 منابع:




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -